Een stapel gouden, zilveren en bronzen medailles voor de Nederlandse schaatsploeg; Noord- en Zuid-Korea deden even aan gezamenlijkheid; vreugde en teleurstelling; bevestiging van talent hier en verrassende winnaars daar: de balans van de Olympische Winterspelen kan worden opgemaakt nadat Pyeongchang twee weken lang het brandpunt van de internationale (winter)sportwereld was.pski

34 jaar geleden gold dat voor een andere stad. Sarajevo was in 1984 gastheer van de Winterspelen en schaatser Hilbert van der Duim droeg de Nederlandse vlag bij de openingsceremonie.

Veel sportfaciliteiten zijn in de Joegoslavische burgeroorlog kapot geschoten, maar de stad is nog steeds trots op het Olympische verleden en koestert mascotte Vučko (Wolfje). Marjolein Koster maakte deze reportage over nostalgie naar de Spelen van 1984, toen Sarajevo nog een trotse en succesvolle stad was.

“In de geschiedenis zijn er drie belangrijke gebeurtenissen geweest in Sarajevo: de moord op Frans Ferdinand, de Olympische Spelen en de belegering van de stad tijdens de oorlog”, zegt Zjalko Živković die in zijn antiekwinkel een hele verzameling aan Olympische attributen heeft. Speldjes, kaarten, posters, Rubiks kubussen, een sleutelhanger. Vaak met een afbeelding van de mascotte Vučko, Wolfje. Terwijl grote delen van de Olympische faciliteiten van Sarajevo in puin liggen als gevolg van de gevechten tijdens de oorlog, herleeft Vučko.

In 1984 organiseerde Sarajevo de Olympische Winterspelen. Nog altijd zijn de inwoners daar erg trots op. “Sarajevo bloeide”, zegt Slavko Maleć, destijds coördinator voor de schaatssporten in het Olympisch comité. “We hadden veel fabrieken en het ging goed met de economie. Daarom mocht Sarajevo ook de Spelen organiseren. We hadden ook de mogelijkheden om de faciliteiten te bouwen, op kleine afstand van elkaar bovendien.” Sarajevo is omgeven door bergen en de grootste afstand die mensen moesten afleggen om van de sporthal naar de skipiste te komen was slechts 22 kilometer. “In Vancouver lagen de verschillende locaties wel 160 kilometer bij elkaar vandaan”, zegt Slavko om het contrast te verduidelijken.

De twinkeling in zijn ogen als hij over de Olympische Spelen praat, laat zien dat deze tijd erg dierbaar is voor Slavko. Na de Olympische Spelen was hij tot aan zijn pensioen in 2012 directeur van de schaatshal Zetra. “Misschien kan ik nog in de officiële documenten terugvinden wie voor Nederland de vlag droeg tijdens de ceremonie.” Slavko klimt op de huishoudtrap om bij zijn Olympische verzamelcollectie te kunnen komen. Het ene vaantje na het andere dossier trekt hij uit de kast. Hij heeft zelfs nog één van de zeven meter lange Olympische vlaggen. Dan heeft hij een stapeltje vergeelde papieren te pakken. ‘Van der Duim’, staat er in blokletters geschreven op het formulier. Olympisch schaatser én vlagdrager voor Nederland in 1984.

“Tijdens de oorlog zagen mensen het belang van deze documenten niet in. Ze wilden ze weggooien. Toen heb ik ze meegenomen en ik heb het altijd bewaard.” Slavko is niet de enige die met veel nostalgie terugdenkt aan de Olympische Spelen. Vućko doet een beetje denken aan Sonic, het personage van de Sega spelcomputer uit de jaren ’90. Tijdens een wandeling door Sarajevo kom je het Wolfje op verschillende plekken tegen. Naast de vele oude en versleten afbeeldingen, werken mannen op de Maršala Tita, de hoofdweg van Sarajevo, aan een nieuwe afbeelding van Vučko. Tegenover het kantoor van het Olympisch comité prijkt een verse schildering van de mascotte met de tekst ‘herleef in beweging’.

Er is een pub met de naam Vučko en toeristen worden verleid met tours naar de verlaten Olympische bergen, waar ze de verhalen van succes en van de oorlog kunnen horen en zien. “De stad had een symbool nodig en toeristen blijken Vučko leuk te vinden”, zegt Zjalko terwijl hij naar een blinkend bordje wijst. “Deze is gewoon een paar jaar geleden gemaakt. Voor ons heeft Vučko wel meer betekenis dan dat. Hij herinnert ons aan een tijd dat het goed ging met Joegoslavië en Sarajevo. Het was een mooie tijd. Mensen waren blij en we waren op dat moment echt één natie. Ben je al bij de bobsleebaan wezen kijken? Die ken ik helaas maar al te goed, het was onze frontlinie.” Zjalko zucht en haalt zijn schouders op.

“Tijdens de Olympische Spelen in Sarajevo ontwikkelden we een systeem voor de uitslagen, de skischans was zo innovatief gebouwd dat andere gaststeden dit jarenlang hebben overgenomen en onze bobsleebaan kon gemakkelijk omgebouwd worden tot een kortere ronde.” Het maakt niet uit of Slavko de waarheid spreekt of dat hij af en toe wat overdrijft, het is duidelijk dat hij nog steeds anderen wil overtuigen van het succes van ‘zijn’ Spelen. “In 2003 hebben we opnieuw geprobeerd te Olympische Spelen hier te organiseren. We hoopten dat het een nieuwe impuls zou geven aan Bosnië-Herzegovina en hoewel er vanuit internationale organisaties donaties kwamen om de faciliteiten te herstellen, kregen we erg weinig steun vanuit onze politiek.” Het klinkt onrealistisch om een dergelijk evenement te willen organiseren in een land dat nog in puin ligt van een burgeroorlog. “Natuurlijk, er is veel kapot. Maar in Sotsji bouwen ze alles nieuw, hier hebben we alles al. De schaatshal wordt nog gebruikt en de skipistes zijn omgebouwd tot toeristische oorden.” Helaas voor Slavko zijn de Winterspelen niet teruggekomen naar Sarajevo en het ziet er ook niet naar uit dat dit binnenkort weer gaat gebeuren. Voorlopig is het de taak van Vučko om de herinnering levendig te houden.