Is krimp erg of biedt krimp ook kansen? Dit en meer kwam aan de orde in de livestream talkshow van Small Stream Media, onder leiding van co-hoofredacteur IJsbrand van Veelen.

Noord-Groningen is één van de vele krimpgebieden in Nederland. De lokale overheid wees daarom vijf dorpen aan om in te investeren. Kloosterburen, het dorp waar Anne Hilderink woont, viel daar niet onder en woningbouwcorporaties en zorginstellingen trokken zich schielijk terug. Toch moest ook daar iets worden gedaan om het dorp te laten groeien. Inwoners hebben in 2006 gezamenlijk een oud kloosterterrein gerenoveerd. “Daar zit bij ons nu alles samen: zorg, onderwijs, voedsel, energie, oud en jong".

De nieuwe zorgmodule sluit aan op het krimpprobleem. Zo denken ze hier niet meer in schappen, maar kijken ze meer naar wat ieder nodig heeft. Dat doen zij met een klein team van professionals, waar alle disciplines in zitten. Daarnaast hebben zij een verzorgingstehuis met daarin een mix van mensen; verstandelijk gehandicapten, ouderen. Zij noemen dit “beschermd zelfstandig wonen”. “Als je zorg nodig hebt, kun je het krijgen. Het wordt je niet aangeboden, het wordt alleen geboden als het nodig is”, zegt Anne Hilderink. Op deze manier wordt er niet meer geboden dan nodig is, zo bespaar je geld en tijd.

Nu, twaalf jaar later, zien ze effect: de huizenprijzen stijgen in vergelijking met het gebied er omheen en er vestigen zich steeds meer jonge gezinnen vanuit de stad. “Het is een centrum plek aan het worden, waar alles om goed te kunnen leven aanwezig is.”


De stad kan wat dit betreft nog wel wat leren van het platteland maar daartoe zijn betere samenwerking, minder “ongelijkheid” en meer aandacht voor de krimpgebieden wel een vereiste. Als je ziet hoeveel kansen krimp eigenlijk biedt, zou het dichten van de kloof tussen het platteland en de stad iets kunnen opleveren voor iedereen.

Ook in Noord-Limburg doet de gemeente zijn best het probleem van plattelandsgebieden hoog op de agenda te zetten. Zo is de regio Venlo een enorm groot logistiek centrum geworden, want het ligt centraal in de bedrijvigheid tussen Eindhoven en Duitsland. Er wordt van alles gedaan om ook de kleine steden steeds meer op kaart te zetten. Dit trekt mensen en het creëert banen. Ondanks dat het goed blijkt te gaan stelt de overheid nog steeds te weinig geld ter beschikking voor veel voorzieningen, zoals bijvoorbeeld voor een theater en de schaatsbaan.

Daarnaast is er ook sprake van grensproblematiek. Werken, wonen of studeren net aan de grens is slecht geregeld in Nederland. “Er is bijna geen inwoner van een grensgebied die niet ergens tegenaan loopt”, zegt Karin Cloostermans.
 Mensen wonen hierdoor minder graag in krimpgebieden en zo blijft het een onopgelost probleem.

Maar is krimp eigenlijk erg? Dat is maar net hoe je het bekijkt. “Wat ik jammer vind is dat het verschil tussen platteland en stad steeds groter wordt”, zegt Karin Cloostermans.
 Alhoewel, doordat er steeds meer ruimte vrijkomt in dunbevolkte gebieden en gebieden tegen de grens van Duitsland en België, biedt dit zeker ook veel kansen voor allerlei soorten van innovatie en bijvoorbeeld het vestigen van nieuwe bedrijven. “Als we dan ook nog kijken naar mogelijkheden tot samenwerking binnen de EU, dan denk ik dat daar een heel kansrijk gebied ligt“, vindt Julie Meijers.

Vaak wordt over dorpen en het platteland gedacht, dat mensen daar generaties lang blijven wonen. Maar dit is steeds minder het geval, het zijn eigenlijk een soort dunbevolkte steden. En in tegenstelling tot wat veel mensen denken, wonen ook in deze dunbevolkte steden mensen uit het hele land en zelfs uit het buitenland. Een voorbeeld hiervan is een Noord-Gronings dorp, waar mensen uit China een boekenwinkel begonnen.

De kloof tussen stedelijk gebied en platteland wordt steeds groter. Is dit ook een probleem voor stedelijke gebieden? “Ik denk uiteindelijk dat het ook schadelijk zal zijn voor stedelijke gebieden, omdat een heel groot deel van onze voeding van het platteland afkomt”, aldus Julie Meijers. Boeren op het platteland zijn veel verder ontwikkeld dan vroeger, ze oriënteren zich internationaal, zijn rechtstreeks gebonden aan voedselketens en ze zijn bijna allemaal multimiljonair. Je zou kunnen zeggen dat wij Nederlanders in die zin steeds meer veranderen in wereldburgers.

De livestream talkshow is hier te bekijken:

Gasten aan tafel:
KATJA KEUCHENIUS: is journalist en een van de initiatiefnemers van de serie Small Stream Media-artikelen over krimpgebieden.
JULIE MEIJERS: Wil al sinds haar zesde jaar burgemeester worden. Ze is nu vier jaar gemeenteraadslid van DOS (Democratisch Onafhankelijken Stein) in het Zuid-Limburgse Stein en studeert bestuurskunde in Amsterdam. Julie hielp een andere manier van vergaderen ontwikkelen, waardoor bewoners vanaf het begin meer betrokken worden. De gemeente Haarlem komt nu in Stein kijken hoe dat werkt.
ANNE HILDERINK: een van de initiatiefnemers van de coöperatie Klooster & Buren. De organisatie is opgezet in Kloosterburen toen de zorgaanbieders zich daar terugtrokken wegens een krimpende bevolking. De coöperatie biedt zorg en monumentenwoningen aan en bestaat nu uit vijf verschillende dorpen, met dertig mensen in dienst. Ze werken samen met bedrijven en (met flinke ups en downs) met de gemeente. Bewoners hebben als initiatiefnemers de regie.
KARIEN CLOOSTERMANS: woont in het Limburgse Horst aan de Maas en heeft vier jaar in Duitsland gewerkt. Is van mening dat de discussie niet uitsluitend over krimp moet gaan maar ook over grensproblematiek. De grensproblematiek is groot maar wordt volgens haar als onbelangrijk gezien in de Randstad. Zo gaat het met meer problemen in krimpgebieden.