Amsterdam trekt jaarlijks miljoenen bezoekers, de binnenstad wordt steeds drukker en het groeiende toerisme was een veelbesproken aandachtspunt bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen. Het is natuurlijk geweldig dat de hoofdstad van Nederland populair is bij toeristen, maar mag dit ten koste gaan van het milieu en de gezondheid van de Amsterdammer?

Amsterdam doet veel om de vervuiling van de luchtkwaliteit in de stad te beperken. Zo heb je de milieuzone die ervoor zorgt dat bepaalde auto’s en scooters de stad niet in mogen vanwege hun uitstoot en de gemeente heeft afspraken gemaakt over een ‘uitstootvrij 2025’. Hoe kan het dat vervuilend verkeer wordt verstoten uit de stad, maar grote cruiseschepen die over het IJ de binnenstad invaren niet?

Evenveel uitstoot als duizenden auto’s
Om de twee dagen vaart er een groot cruiseschip achter het Centraal Station langs, dat toeristen uit de hele wereld afzet bij de PTA (Passenger Terminal Amsterdam). In het hoogseizoen gebeurt dit zelfs twee à drie keer per dag. Cruisetoerisme wordt vaak over het hoofd gezien, terwijl het door de uitstoot van onder andere CO2, fijnstof en zwaveldioxide behoort tot behoorlijk milieuvervuilend toerisme. Volgens onderzoek van The Guardian stoot een groot cruiseschip net zo veel uit als 84.000 auto’s en net zo veel stikstofoxiden als ruim 400.000 auto’s. Veel inwoners van Amsterdam beseffen dit niet. Bij luchtvervuiling wordt doorgaans alleen gedacht aan de uitstoot van auto’s en scooters en niet aan wat er elke maand over het IJ vaart.

Neem de zomermaand juli. Dan varen er 35 cruiseschepen naar de PTA, schepen met een lengte tussen de 140,5 en 310 meter. Elk cruiseschip verschilt qua grootte en uitstoot, maar er zitten schepen bij die erg schadelijk zijn voor de stad.

Hypocriet
Er bestaan al veel plannen over hoe het cruisetoerisme beter aangepakt kan worden in Amsterdam, maar die zijn er vooral op gericht dat de PTA wordt verplaatst. Zo verscheen in 2017 een rapport van Decisio, waarin wordt gekeken naar de gevolgen van de verplaatsing van de PTA naar de Coenhaven en de Achtersluispolder. De verplaatsing van de PTA naar industriële gebieden heeft volgens Decisio een positief effect op de luchtkwaliteit in de stad.

Amsterdam in Progress, een groep betrokken Amsterdammers die naar oplossingen zoekt voor de stad publiceerde in 2017 ‘Cruisetoerisme overwogen’, want ook zij zien het cruisetoerisme als een groot probleem, zowel economisch als voor het milieu en de drukte in de stad. In het rapport wordt onderzocht wat de achterliggende gedachte is van het verplaatsen van de PTA en wat de gevolgen hiervan zijn.

De hypocrisie is niet te begrijpen. Zo schrijven zij in hun rapport: "De vraag is waarom vervuilend verkeer wordt geweerd in de stad, terwijl zwaar vervuilende cruiseschepen in de stad worden verwelkomd en gefaciliteerd?" Volgens AIP heeft de stad economisch ook niet veel aan cruisetoeristen die in groepen reizen, hetgeen meer verplaatsingen met touringcars betekent.

Luchtkwaliteit is niet de aanleiding voor verplaatsen PTA
Onlangs is er een coalitieakkoord gesloten in de gemeente om de PTA zelfs verder weg te plaatsen dan de Coenhaven. Jan Bert Vroege, raadslid van D66 met onder andere Verkeer en Vervoer in zijn portefeuille: ‘’We willen de PTA zelfs verplaatsen naar Zaanstad of IJmuiden. De boten zijn erg vervuilend en trekken buiten dat om ook zwaar verkeer en drukte naar de stad. Als we dit buiten de stad doen zijn de nadelen het minst’’. 

Echter was de luchtkwaliteit niet de directe aanleiding tot het verplaatsen van de terminal: "Ik moet wel eerlijk zeggen, dat de discussie over de brug over het IJ de eerste reden was. Als die brug er komt kunnen er geen schepen meer doorheen varen". Een voordeel van een nieuwe terminal is dat de schepen dan kunnen worden aangesloten op stroom. "Riviercruises hebben dit al, bij een nieuwe terminal kan je deze faciliteiten in een keer goed neerleggen’’. Het kan nog een aantal jaar duren voor de plannen rond zijn, maar er wordt aan gewerkt.